GROENBLOG

29 april 2010

Een hele tijd later. Een paar aardbevingen later. Een paar uitbarstingen van vulkanen later. Heel veel uitlaatgassen later. Schrikbarend veel vliegtuigverkeer later. Maar een paar dagen stonden ze aan de grond, de vliegtuigen. Hier in Nederland en andere West-Europese landen. Geen strepen in de lucht, althans niet die van vliegtuigen. Wel een halo, een ring om de zon. Door vulkaan-as van de Eyjafjallajökull? In IJsland zat/zit alles onder, althans in een deel van IJsland. En hoog boven ons was de lucht vol kleine as-deeltjes, gevaarlijk voor vliegtuigmotoren. Wat het gezond verstand van de meeste mensen niet voor elkaar krijgt gebeurde nu wel: 'al het vliegverkeer staat stil, als uw machtige arm het wil'. 'Stel je voor, er waren goedkope vliegreizen, maar niemand ging mee.' Het was genieten van de rustige lucht. Een paar dagen.
Een mooie test voor hoe het zou zijn als de olie op is, of te duur, te schaars, te bewerkelijk wordt. Een mooie test voor als de iedereen eindelijk overtuigd zou zijn dat al die dingen moeten stoppen als we de aarde nog een beetje willen redden. Het is fijn dat de aarde een groot dorp is. Dat kosmopolitische moeten we houden. Maar in het materiële moeten we veel kleinschaliger gaan denken en handelen. Over handel gesproken.
Een ander raar voorval. Een kleine milieuvriendelijke uitgeverij koos bewust voor kringlooppapier. Natuurlijk, vanzelfsprekend. Ze lieten iets drukken, wilden dat althans, maar kregen te horen dat het papier niet in voorraad was. Wat? Een grote drukkerij die ineens geen kringlooppapier in voorraad heeft? Nee, want de pulp kwam uit Chili. En daar was een aardbeving een tijdje geleden, met een hoop menselijk leed als gevolg, maar dus ook dit: de papierpulpfabriek kwam stil te staan. Sneu, jammer. Maar kwam ons kringlooppapier dan van zo verweg? Wij dachten uit Nederland, of uit België. Ja, de kringlooppapierfabriek staat in België, maar die is nu failliet, want het grootste deel van de pulp kwam uit Chili, en o ja, in Finland waren stakingen geweest. Al met al hangt alles weer 'mooi' met elkaar samen. Zelf papier maken? Een hele klus! Wie begint er een kleinschalig fabriekje?
[RW]

1 augustus 2009

Drie keer niks.

Eén. Hoewel er het een en ander aan voorafging voor wie oplettend de kranten spelde, was het het rapport van de Club van Rome in 1972 dat het milieu definitief op de kaart zette met de allereenvoudigste constatering dat fossiele brandstoffen een eindige energiebron zijn. Daar moet je niet op bouwen. Daar moet je je ekonomie niet op afstemmen. Daar moet je geen ekonomische groei op laten lopen. Althans, dat leken mij en heel wat anderen voor de hand liggende conclusies, maar de goegemeente vatte de boodschap niet. De christenpolitici gingen door met wat ze al deden, er stond immers niets over olie in de bijbel, de rode politici gingen door met wat ze al deden, de arbeiders gingen immers nou net allemaal een autootje aanschaffen en dat mag je ze niet afnemen, de liberalen gingen door met wat ze altijd al deden, denken aan de beurskoersen immers.

Twee. Twintig jaar later werd in Rio de Janeiro het klimaatverdrag van de Verenigde naties gesloten. Ook dat bevatte voor wie de kranten bijhield geen nieuws, maar niemand kon er toen meer om heen dat er met het klimaat iets aan de hand was. De allereenvoudigste constatering was dat bepaalde gassen invloed hebben op de werking van de atmosfeer en als je steeds meer van die gassen de lucht in blaast zal dat vast gevolgen hebben. Daar moet je dus iets aan doen. Daar moet je je ekonomie op afstemmen. De gassenuitstoot moet je niet laten groeien.
Althans, dat leken mij en heel wat anderen voor de hand liggende conclusies, maar de goegemeente vatte de boodschap niet en kocht een grotere auto. De christenpolitici, de rode politici, de liberale politici, enfin, een bekend liedje, zij gingen door met wat ze altijd al deden. Er waren intussen ook groene politici, maar wat die deden ben ik vergeten.

Drie. De olie is niet alleen eindig, de afval van de olie verklungelt niet alleen onze atmosfeer, de olie wordt ook nog zeldzamer. Peakoil, piekolie. Minder dan twintig jaar na het klimaatverdrag zal het moment gepasseerd worden, als dat al niet het geval geweest is, dat de olieproductie zijn maximum passeert. En dat leidt tot de allereenvoudigste constatering dat via de marktwerking de prijs omhoog zal gaan en dat het niet de breedste schouders zullen zijn die die last gaan dragen. Daar moet je dus iets aan doen. Dat moet je je ekonomie niet laten doen.
Althans, dat lijken mij en nog wat anderen voor de hand liggende conclusies, maar de goegemeente had de eerste twee boodschappen gemist en zal deze derde eenvoudige boodschap ook wel weer niet laten doordringen. De christenpolitici, de rode politici, de liberale politici Žn de groene politici roepen in koor dat de marktwerking heilig is en zij blijven liever met hun portemonnee dan met hun hersenen denken. Net zoals hun kiezers.

Vier. Ja, wat zou vier zijn?
Dit bijvoorbeeld: de grootste oliegebruikers hebben de grootste bekken en de grootste legers en die zullen de grootste moeite doen om het grootste deel van de olie te bemachtigen.
Of dit. Uit de eerste boodschap volgde dat je helemaal geen eindige energie moet gebruiken, uit de tweede boodschap volgde dat je helemaal geen eindige energie moet gebruiken, uit de derde boodschap volgt dat je helemaal geen eindige energie gebruikt en dus gaan we geen eindige energie meer gebruiken.[WR]

31 juli 2009

Ik eet geen rare dingen. Eigenlijk eet ik juist alleen maar heel gewone dingen: brood en olijven, macaroni, tomaten, boontjes, prei, radijs, tahoe, appels bessen en nog veel meer, in honderdduizend varianten. Ja, biologisch. En ja, veganistisch. En ook nog zoveel mogelijk van dichtbij. En ook nog zoveel mogelijk vers. Ja, inderdaad, er zouden gemakkelijk vele restaurants kunnen zijn waar je bio en vega kunt eten, en dan niet een beetje bio, maar honderd procent natuurlijk. Honderd procent van dichtbij zou ook nog leuk zijn. Dat kan allemaal makkelijk. Restaurants waar de veganistische gerechten volwaardig zijn. Waar de omnivoren vergeten dat ze predatoren zijn. Met alleen voedsel waarvoor geen bloedvergieten nodig was. Waarom zo'n restaurant zo'n zeldzaamheid is? Zo'n speld in een hooiberg? Of nog eerder 1 spelt in 10 hooibergen? Dat zal dan waarschijnlijk wel zijn omdat er weinig vraag naar is. Vegetarisch is al heel wat, vinden de meeste mensen - vegetarisch zijn is nog steeds in de meeste kringen tamelijk bijzonder. Veganistisch vinden de meesten (nog) vreemd. (Ja, nog. Optimisme is goed. Dat houden we erin!) Beetje sekte-achtig. En biologisch? 'Prima dat je dat doet. Dat jij het geld daarvoor over hebt. Maar waarom moet dat nu altijd, en overal, en met iedereen? Wat maakt je het jezelf - en anderen - toch moeilijk.' Nee het is niet moeilijk. Het is een politieke keuze, een actie, een doorlopende actie! Ik eet zo nu al zesentwintig jaar. Het is het beste voor de wereld; mijn hart en verstand zijn het hierover eens. Veel stappen om je voetafdruk te verkleinen kan je doen door het veranderen van eetpatronen: fijn voor de dieren, goed voor het milieu. Alleen veel mensen begrijpen het nog niet. Eten is ook een sociaal gebeuren. Afwijken van de patronen schept soms, nee vaak, een afstand die ik niet had gewild. [RW]

19 juli 2009

Transition Towns. Leuk! Lees het Transitie Handboek van Rob Hopkins (www.hitte.nu). Het zit goed in elkaar. Wie weet gaat er nu echt eens wat gebeuren, wereldwijd, van onderop. Wie weet! Veganisme is ontzettend goed tegen klimaatverandering -- nou ja, als veel mensen veganist of zelfs maar vegetarier zuden zijn. Dat zou heel veel uitmaken. Maar daarover hoor je niet veel in de TT-beweging. En voor veganisten is er nog een extra uitdaging. Geen tractoren meer, want geen olie -- ploegen met paarden dan maar weer? Nee natuurlijk niet. Maar alles eigenhandig omspitten? In kleine groentetuinen wel, maar grotere akkers? Liever niet. Dus uitvind(st)ers, vind uit, leef je uit! [RW]

6 juli 2009

Lijken we dan niet op die mensen (zie hieronder bij 20 november 2008) die hun reddingsbootjes al klaar hebben liggen? Nee want die zijn bijgelovig, terwijl de transition townbeweging juist nuchter is (tot nog toe... laat het zo blijven!). Veel wetenschappers zijn betrokken, staan erachter. En de TT-mensen speuren naarstig rond, op zoek naar nieuwe cijfers, uitkomsten, resultaten.
Bovendien is voor mij de kern van de zaak niet dat we, de mensheid, dierheid, het leven, de aarde, ernstig bedreigd worden, maar dat ik sowieso wil kiezen voor een manier van leven die niet gericht is op het grootste gemak, maar op de grootst mogelijke diepgang en activiteit.
Misschien gaan nu veel mensen zich aansluiten omdat ze (eindelijk) bang worden van wat er boven ons hoofd hangt als (vul maar in: de olie 'op' raakt, het klimaat echt op hol slaat, de hele economie blijvend instort), mooi meegenomen dan. Gaandeweg zullen ze dan waarschijnlijk ontdekken dat deze nieuwe manier van leven (gericht op zelf produceren in plaats van op consumeren, vanuit samenwerking in plaats van concurrentie, enzovoort enzovoort) sowieso veel leuker is.
En sowieso, ook al zou niet alles goedkomen, ook al zou bijna niets goedkomen, dan nog is het leven het mooist als je leeft zoals jij zelf denkt dat het goed is. Goed niet in smalle maar in brede zin. [RW]

4 juli 2009

Hee, hee, wat gebeurt er ineens? De dromers en de doeners hebben de handen ineen geslagen. De dromers de voelers de denkers de pragmatici de idealisten de realisten. Laten we gewoon beginnen. En we begonnen -- of gingen door, op een frisse manier, met nieuwe hoop, met oude, nooit achterhaald rakende idealen, een beweging van onderop, geen idee waardoor dit ineens aanslaat, laten we aanhaken. Omdat het noodzakelijk is, voor de aarde, en uit zelfbehoud, maar vooral omdat het ook leuk is. Verandering van onderop. Transition Towns!
Gisteravond kwamen we bij elkaar in Voordorp, in het Tuinhuis van Het Groene Dak. Er waren in totaal zo'n 40 mensen. We draaiden de film 'The Power of Community. How Cuba survived peak oil.' Niet bedoeld als film over Cuba (want misschien een wat te rooskleurig beeld van dat land, waar goede voorzieningen zijn maar waar vrijheid ontbreekt) maar als voorbeeld: wat is er mogelijk. Stel dat er 'ineens' geen olie meer zou zijn. Volgens deskundigen is er slechts voor 3 dagen voedselvoorraad in de winkels. Rijken zouden snel alles bij elkaar hamsteren. Armen zouden honger lijden. In Cuba is, na de stopzetting van de olie-invoer na het ineenstorten van de Sovjetunie, gemiddeld iedereen 10 kilo lichter geworden. Hier zou dat - gemiddeld - geen kwade zaak zijn. Maar als 'gemiddeld' betekent voor sommigen honger of andere ellende, dan is het wel degelijk iets om met elkaar te voorkomen.
En voorkomen dat er een voor velen ellendige toestand gaat ontstaan, dat willen de mensen die actief worden in de beweging die zich inzet voor Transition Towns. Ik ga hier niet uitleggen wat het allemaal inhoudt. Dat zou dubbel werk zijn, kijk rond op de website Transition Towns en put er hoop uit en inspiratie. Ik zeg niet: alles zal goedkomen. Maar ik zeg, zoals veel anderen al gezegd hebben: laten wij in elk geval nu al leven zoals we 'later' zouden willen. Laten we niet wachten tot de wal het schip - tussen wal en schip - verplettert. [RW]

11 mei 2009

Niemand deed iets. De golven werden hoger. De bosbranden feller. En de olie begon op te raken. Er klonken waarschuwingen van alle kanten maar zelfs de boodschappers van de waarschuwende berichten leefden door alsof er niets aan de hand was. Maar toch, toen, langzamerhand, begon er iets te gisten. Langzamerhand richtten mensen zich op, keken om zich heen, staken de handen uit de mouwen en de armen om elkaar heen. Het is nog niet -- helemaal -- te laat, zeiden ze. En ze begonnen (op gezellige wijze) te veranderen. Transition Towns verschenen als paddetoelen uit de grond. 'Leef nu zoals je later zou willen' of misschien voor sommigen: 'bereid je alvast voor op een manier van leven die later zal moeten'. [RW]

13 januari 2009

Veel goeds gaat verloren. Een lief teer bloemetje bloeit en verwelkt weer. Over de vulkaan wordt gepraat. Over de storm, over de hoge golven, over de bliksem gaan woorden heen en weer. Ze boezemen angst in, verbazing, ontzag. Mensen, dieren slaan op de vlucht en vertrappen het kleine bloemetje dat daar zo zacht en aardig stond te leven. De nuchtere aarde hergebruikt de materialen. Maakt er steenbrokken van. Of een modderstroom. Net hoe het uitkomt. [RW]

20 november 2008

Ik las dat er bijgelovigen zijn (heel veel zelfs) die niet genoeg hebben aan alle concrete gevaren die ons en onze wereld bedreigen. Ze willen altijd weer zekerheid dat de aarde binnen korte termijn echt vergaat en de datum die ze nu geprikt hebben (of die ze aangepraat hebben gekregen, want wie heeft hier nu eigenlijk iets geprikt oftewel zelfstandig besloten) is als ik het goed onthouden heb 21 december 2012. Waarom eigenlijk niet 12-12-12? Zou toch nog mooier zijn? Want bijgelovigen zijn dol op getallen. 121212, het dubbele van 666!! Er zijn mensen die een enorme vloedgolf verwachten en al met een bootje klaarzitten. Ook een hamer, om anderen, die er in hun doodsnood in willen kruipen een tik te kunnen geven. Een tik? Wie is hier nu getikt? In elk geval, is het niet mooier om in plaats van reddingsbootjes en hamers te kopen alles op alles te zetten om de wereld mooi te maken, voor nu en voor de toekomst. Voor jezelf en voor alle anderen. Uiteindelijk, op korte of langere termijn, overleven we geen van allen, en dat is niet 'erg' want het kan niet anders. Wat wel anders kan is de manier waarop we onze tijd besteden. Reddingsbootjes helpen daarbij niet. Filosoferen wel. En in actie komen voor een betere wereld, nu, meteen! [RW]