STOIES DAGBOEK

Rjims Blog

[naar lopende maand]


31 augustus 2006

Je werd geboren daar en daar toen en toen maar velen worden geboren, zomaar en dan, zie maar hoe je je redt -- of niet. Je bent van net na de geboortegolf maar de geboortes golven ook lang na DE golf gewoon door. Alsof het zo hoort of nee meer alsof het nou eenmaal zo is. En zo is het natuurlijk. Want als dat niet zo was geweest dan was jij er niet, en ook van anderen zou geen spoor zijn op deze aarde.

26 augustus 2006

Kunnen mensen alles maar zo tegen elkaar zeggen? Ik bedoel, zo patsboem zeggen, alles wat ze denken, wat er in ze opkomt? Is dat eerlijk en open, en draagt dat dus bij aan een mooiere wereld?
Ooit sprak ik iemand die zeer teleurgesteld was in alles en iedereen. Men had over hem gepraat. Het was hem ter ore gekomen. Hij had daarna bedacht dat een sociale utopie onmogelijk was. Volstrekt onmogelijk. Want, zo zei hij, als iedereen zou weten wat alle anderen over haar of hem zou vertellen, dan zou niemand elkaar meer mogen, dan zou niemand elkaar nog vertrouwen. Dan zou blijken dat iedereen eigenlijk een hekel aan iedereen had.
Ik was het niet met hem eens. Vijfendertig jaar later ben ik het nog steeds niet met hem eens. Toen dacht ik: laat iedereen maar open en eerlijk tegen elkaar zijn en laat alle kritiek maar geuit worden, over en weer. Nu denk ik vooral: als iedereen stoïsch zou zijn was er geen enkel probleem.
Roddelen was niet 'nodig', en kritiek zou altijd welkom zijn.

25 augustus 2006

'Mijn gevoel liegt nooit.'
'Dat is glashelder.'
'Mijn gevoel heeft altijd gelijk.'
'Dat is heel iets anders.'
'Heeft mijn gevoel ongelijk dan?'
'Dat zei ik niet.'
'Ik heb het gevoel dat je de draak met me steekt.'
'Dat voel je niet, dat denk je maar.'
'Okee, maar dat geeft me een naar gevoel.'
'Dan kan je dus beter iets anders denken!'
'Ja, hee, benjenouhelemaalbesuikerd!'
'Nee hoor.'

18 augustus 2006

Er zijn wel accentverschillen. De ene stoïcijn is de andere niet. De ene zegt: "wat niet kan kan niet, maak je niet druk om onmogelijkheden." Dat lijkt me verstandig. De andere zegt: "het enige belangrijke is goed leven, de rest is onbelangrijk." Dat lijkt me wijs.

14 augustus 2006

Wat is wijsheid? Is een beetje wijsheid wijsheid? Een beetje onwijsheid is in elk geval geen wijsheid. En een beetje onrechtvaardigheid geen rechtvaardigheid en een beetje woede geen gemoedsrust, een beetje gezeur geen opgeruimd gemoed, een beetje jaloezie geen vrije liefde, een beetje onderdanigheid geen anarchisme, een beetje oneerlijkheid geen oprechtheid, en een beetje consequent dat kan niet.
Nee. Een beetje wijs slaat niet echt ergens op.
Ook al is het wel zo'n beetje zeker dat je het einddoel nooit bereikt.
Ook al kun je onderweg tevreden zijn.
Ook al kun je onderweg gelukkig zijn.
En ook al is er altijd nog de humor om je humeur op peil te houden.

9 augustus 2006

Gehechtheid aan het leven. Ook maar 'afschaffen'? Alles afschaffen?
De stoïcijnen waren erg extreem: dood of leven zou indifferent zijn. Het enige waar het Zeno en consorten om gaat is de deugd. Geen braaf soort deugd, maar echt ergens het beste van maken. En goedbeschouwd is daar geen speld tussen te krijgen.

9 augustus 2006

Onthechting: niets is belangrijk en zelfs dat niet.

9 augustus 2006

De vrije liefde bijvoorbeeld. Je houdt van iemand, maar waarom zou er op de hele wereld nu maar 1 ander zijn waarvan je op een speciale manier veel van zou kunnen houden? Waarom geen honderden, duizenden? Laten we zeggen, om het simpel te houden: waarom geen twee?
En stel dat die ander, waarvan jij zoveel houdt, op die speciale manier, stel dat zij niet alleen van jou, maar ook nog van een ander houdt, op een andere zeer speciale manier?
Daar heb je dan eigenlijk niets mee te maken. Waar je mee te maken hebt is je eigen liefde voor haar. En je mogelijkheden zo'n speciale liefde voor anderen te voelen.
'Houdt zij ook wel van mij?' -- Waarom wil je dat weten? Richt je maar op de dingen die je zelf kunt bepalen. En dat is liefde, genegenheid, vriendschap maken. En nog meer moois.

7 augustus 2006

Hij had een mooie fiets. Een aparte fiets. Knalrood geverfd, en door de jaren heen was op het frame na elk onderdeel wel een keer vervangen. De fiets en hij vormden een eenheid, bijna onafscheidelijk.
Hij zette de fiets even neer. Zo maar. Niet op slot. Een druk punt in de stad. Een punt waar veel fietsen gestolen werden. Ach, dacht hij. Dat overkomt mij niet. Dat overkomt deze fiets niet. Die er immers zo apart uitziet. En bovendien, in een oogwenk ben ik terug.
Binnen die oogwenk echter was de fiets verdwenen. Verdwenen voor altijd -- althans, tot op de dag van vandaag.
Even keek hij op zijn neus. Toen zei hij: ach, ik wilde toch eigenlijk een nieuwe. En hij treurde niet.
Een stoïcijnse reactie. Of niet?

Stoïcijnen hechten zich nergens aan, dus ook zeker niet aan een fiets. Maar ze zouden hun fiets wel op slot zetten.

7 augustus 2006

Hoe gelukkig mensen zijn, zo werd vastgesteld door zich in menselijk geluk specialiserende al dan niet zelf gelukkige wetenschappers, hangt af van de mate waarin mensen grip op hun leven hebben. Of menen te hebben. Hoe meer grip, hoe meer geluk.
Mensen zijn dus gelukkiger naarmate ze meer het idee hebben dat ze de door hen gewenste situatie kunnen beïnvloeden, dat die voor hen maakbaar is. Dit nu kan op verschillende manieren ingevuld worden. Een paar varianten.
1. Sociaaleconomisch. Mensen willen graag genoeg, en liefst meer dan genoeg middelen hebben (bijvoorbeeld geld) om fijn te kunnen leven (= genoeg, maar liefst ook lekker eten en drinken, genoeg dak boven het hoofd, maar liefst ook een leuk, mooi, of extra groot en stevig dak, etc.).
2. Anarchistisch. Zie 1., plus het idee dat mensen zichzelf kunnen regeren, dat ze vrij zijn van alle vormen van dwang, en echt invloed kunnen hebben op de hele inrichting van de samenleving. Een demokratie pretendeert dit gedeeltelijk ook. Maar anarchisme gaat een forse stap verder.
3. Stoïsch. Grip kan je uiteindelijk alleen hebben op je eigen gedachten. Zorg dan ook dat je die grip in elk geval hebt, dat je continu doorgaat met leren beter te denken. Het gaat dus om inzicht, be-grip.
Deze 3 zitten elkaar niet in de weg. In tegendeel, ze vormen een mooie combinatie, een ware utopie! Maar als 1 en 2 niet lukken, vergeet 3 dan niet toe te passen; die kan namelijk altijd!

6 augustus 2006

Stoies, dat ben je of ben je niet. Je denkt misschien: 'dit gaat goed. Er gaat iets mis, maar ik blijf stoies, dat wil zeggen, ik wind me niet op, ik blijf rustig en verstandig nadenken.' En dan, nadat er een tweede keer iets mis ging denk je opnieuw: 'ha, zie je wel, ik begin het te leren. Ik blijf volkomen kalm'. Ook een derde en een vierde keer reageer je rustig op tegenslag. Je wordt niet sjagrijnig, je sputtert niet tegen, gaat niet mokkend tegen de muur zitten, schreeuwt niet in het rond. Volkomen rustig en ontspannen denk je: hoe kan ik dit oplossen (er ging iets mis, dat wil zeggen, niet naar wens). 'Dus,' denk je, 'er kan eigenlijk niets meer mis gaan. Ik heb mezelf geheel in de hand. Ik kan voortdurend aktief leven en me prettig voelen.'
Maar dan is daar ineens die punaise. Een klein object dat in de weg ligt. Dat wil zeggen op de weg. Dat wil zeggen ineens ligt het daar niet meer maar zit het in die band. Pfff, pfffff hoor je, en daar, met die lucht die de lucht in wordt geblazen loopt tegelijk de lucht uit je stoiese luchtballon. En dan blijkt het eerste dat mis ging, blijkt het tweede, blijkt het derde en blijkt het vierde dat mis ging gewoon weer mee te tellen, met terugwerkende kracht. Je mokt. Je bent sjagrijnig. Ten einde raad: 'Alles zat tegen vandaag.'
Maar: als 1 tot en met 4 na 5 ineens weer als problemen mee tellen, dan...
Dan was je ook daarover niet stoies!
En dit gaat dan nog maar over een punaise. Er zijn ernstiger -- dus moeilijker? -- problemen te verzinnen.

4 augustus 2006

Cato de oude, consul en censor in het oude republikeinse Rome (rond 190 voor 0) beëindigde al zijn toespraken met 'en voorts ben ik van mening dat Carthago verwoest moet worden'. Dus ik hoopte maar dat niet hij maar zijn achterkleinzoon 'Cato de stoïcijn' was... Niet dat ik denk dat stoïcijnen altijd zo leuk zijn, maar dit ging wel erg ver. Gelukkig bracht Wikipedia uitkomst: 'ceterum censeo Carthaginem esse delendam' was de wens van de oude, terwijl de jonge Cato oefende in sober leven en zichzelf volgens Wiki onderwierp aan een rigoureus regiem van lichamelijke oefeningen en hij kou en regen leerde te verdragen met een minimum aan kleding. Dit in het kader van een studie Stoïcijnse filosofie.
Ik moest ineens ergens aan denken: vroeger kastijde ik mijzelf met koude baden, en ik at eens een weeklang slechts 1 kopje in lauw water geweekte smakeloze müesli-smurrie per dag.

1 augustus 2006

'Wat zie jij toch in die stoïcijnen? Leefden die zo goed? Zo gevoelvol? Hadden zij soms een oplossing voor de wereldproblemen (die er toen ook al waren)? Toen. Lang geleden. Want als het over stoïcijnen gaat dan gaat het over lang geleden. Al zijn er nu ook mensen die zich zo noemen. Die zich stoïcijn noemen. Veel zullen dat er niet zijn.'
'Ik vind een aantal van hun ideeën uitdagend. En ik denk dat ze op het gebied van de passies voor een groot deel gelijk hadden. Er is sprake van een passie als er geen of nauwelijks meer plaats is voor langzaam, redelijk, nuchter denken, als je gevoel met je op de loop gaat.'
'Maar dat is toch heerlijk. Niets heerlijker dan je gevoel dat met je op de loop gaat. Je hoeft zelf niets meer te doen, je gevoel neemt de beslissingen. Dat ben je ook zelf, maar zonder het lastige, redelijke afwegen. Geen mitsen en maren, lekker je impulsen volgen.'
'Maar die 'impulsen' denken vooral vanuit het ik, het hier en het nu. Ze houden geen rekening met het lastige daar, het lastige ooit, de lastige anderen. Je zou zelfs kunnen zeggen: ze zijn niet gevoelig genoeg.'